Wetterskip Fryslân leidt machinisten en stokers van het Ir. D.F. Woudagemaal in Lemmer op met een nieuwe virtuele simulator. Het Maritiem Instituut Willem Barentsz, onderdeel van hogeschool NHL Stenden, ontwikkelde de simulator.
Woudagemaal nodig
Tijdens een bijeenkomst op 8 juli 2026 in de machinehal van het Woudagemaal nam Wetterskip Fryslân de gemaalsimulator in gebruik.
“Door klimaatverandering zetten wij het Woudagemaal, het grootste nog werkende stoomgemaal ter wereld, vaker in om Fryslân bij extreme neerslag droog te houden. In de winter van 2024/2025 draaide het gemaal bijvoorbeeld 27 dagen achter elkaar. Om een goede bezetting te houden, willen we de draaiploegen uitbreiden van drie naar vier teams. De oude en nieuwe stokers en machinisten moeten goed weten hoe ze het gemaal moeten inzetten om Fryslân droog te houden. En om de draaiploeg te trainen, zetten we de simulator in als duurzame aanvulling op de bestaande opleidingsdagen waarbij wij het gemaal onder stoom brengen. Dat laatste, het trainen met een echt draaiend gemaal blijft nodig maar de virtuele opleiding vormt naast een duurzame ook een goedkope aanvulling”, legde dijkgraaf Luzette Kroon van Wetterskip Fryslân bij de ingebruikname uit.
Duurzaam trainen
Normaal gesproken oefenen de draaiploegen twee keer per jaar in de praktijk: in de herfst- en voorjaarsvakantie. “Voor deze opleiding brengen wij het gemaal speciaal onder stoom. Het publiek kan tijdens deze draaidagen meegenieten. Dit kost zo’n 20.000 liter aan biobrandstof per week. De nieuwe simulator lijkt op een computerspel en bootst het gemaal zo goed mogelijk na. Onze medewerkers bedienen met een controller de stoommachines, pompen en stoomketels in een digitale wereld.”
Samenwerking met NHL Stenden
Voor de bouw van het programma werkte Wetteskip Fryslân samen met NHL Stenden. Deze hogeschool kan bogen op jarenlange ervaring met het maken van virtuele machinekamers voor de maritieme sector. Zo zet het trainingscentrum van het Maritiem Instituut Willem Barentsz op Terschelling de simulatoren in bij hun opleiding.
Aan de virtuele simulator van het Woudagemaal werkten drie medewerkers van de academie Tech & Design van NHL Stenden anderhalf jaar lang. Zij komen uit de gameontwikkeling en maritieme techniek.
Jeroen Rijnhart, directeur academie Tech & Design NHL Stenden: “De simulator van het Woudagemaal vormt een prachtige aanvulling op onze huidige simulatorsystemen voor de scheepvaart. Bijzonder vind ik dat de studenten de oude techniek van het stoomgemaal konden door vertalen naar hypermoderne technologie. Gebruikers lopen in een levensechte 3D-wereld rond en voeren handelingen uit. Tegelijk beheren ze de technische processen op de monitors.”
Werelderfgoed met belangrijke functie
Wetterskip Fryslân is sinds 1920 eigenaar van het stoomgemaal. En bij extreem hoogwater zetten zij het gemaal nog steeds in om het overtollige water vanuit Fryslân in het IJsselmeer te pompen. In 1968 kreeg het Woudagemaal versterking van het elektrische Hooglandgemaal in Stavoren. In 2023 stond het bijzondere monument 25 jaar op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
