Na een jarenlange daling komen de laatste twee jaar weer meer afvalstoffen op het oppervlaktewater vanuit rioolwaterzuiveringsinstallaties (Rwzi’s). Dit blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en de Emissieregistratie.
RWZI’s
In 2024 lag de zogenoemde restlozing van stikstof door Rwzi’s vijf procent hoger dan in 2019. De restlozing van fosfor was nog steeds lager dan vijf jaar eerder (-3 procent) maar ook deze nam de laatste jaren toe. De hoeveelheid geloosde zware metalen bedroeg ook meer dan vijf jaar eerder, vooral die van zink en nikkel. De restlozingen van stikstof, fosfaat en zware metalen daalden wel ten opzichte van 2000.
Rioolwaterzuiveringsinstallaties halen niet 100 procent van de vervuiling uit het rioolwater. In de zogenoemde restlozingen zitten restanten van schadelijke stoffen en verontreinigingen en zij vormen een van de belangrijkste bronnen van watervervuiling door stikstof, fosfor en zware metalen. Een van de boosdoeners lijken de hoosbuien die we steeds meer op ons af krijgen.
Meer rioolwater
In 2024 werd 2,23 miljard kubieke meter rioolwater gezuiverd, de op een na hoogst gemeten hoeveelheid ooit en 0,7 procent minder dan in het recordjaar 2023. Deze jaren kenden relatief hoge hoeveelheden neerslag.
In 2024 bedroeg de restlozing stikstof 15,1 miljoen kilogram, 5 procent meer dan vijf jaar eerder. Van fosfor lag de restlozing met 1,7 miljoen kilogram 3 procent lager. Deze was wel hoger dan in 2020 tot en met 2022. De hoge waarden in 2023 en 2024 werden mogelijk mede veroorzaakt door de relatief hoge hoeveelheid rioolwater door meer neerslag. Vergeleken met 2000 lag de restlozing van stikstof bijna 50 procent lager door verbetering van de rioolwaterzuivering. Voor fosfor is de restlozing 40 procent lager dan in 2000.
Stikstof en fosfor worden in 2024 gemiddeld voor 84 procent en 87 procent uit het rioolwater gehaald. In 2000 was dat nog achtereenvolgens 66 procent en 79 procent. De verbetering komt mede door technische maatregelen als gevolg van Europese regelgeving. Stikstof en fosfor veroorzaken vermesting van het oppervlaktewater en dat kan leiden tot overmatige algengroei.
Restlozingen van zware metalen
Bij de zware metalen zink, nikkel en koper bedraagt de restlozing vanuit rioolwaterzuivering meer dan vijf jaar eerder. Bij zink bedroeg dat in 2024 82,7 duizend kilogram (11% meer dan in 2019). Van nikkel lag dat met 7,6 duizend kilogram vier procent hoger. De restlozing van koper was met 9,4 duizend kilogram twee procent groter. Vermoedelijk komt dit ook door de relatief hoge hoeveelheid afvalwater. Vergeleken met vijf jaar eerder lag de restlozing van chroom lager (-10 procent).
Ten opzichte van 2000 ligt de restlozing van zware metalen lager. De restlozing van koper en chroom nam in die periode met ongeveer de helft af. Die van nikkel lag bijna 40 procent lager, van zink 18 procent.
De afname van de zware metalen komt voornamelijk door een dalende hoeveelheid zware metalen in het aangevoerde afvalwater. Dit ligt vooral aan saneringsmaatregelen bij de industrie.
Belasting oppervlaktewater
In 2024 waren restlozingen van rioolwaterzuiveringsinstallaties verantwoordelijk voor 15 procent van de totale watervervuiling door stikstof en 19 procent door fosfor. Bij zware metalen is dat 23 procent (zink), 22 procent (chroom), 21 procent (nikkel) en 8 procent voor koper.
De grootste vervuilingsbron voor stikstof (49 procent), fosfor (56 procent) en zware metalen zoals chroom (38 procent) en nikkel (48 procent) ligt bij de landbouw.
Bij zink (56 procent) en koper (26 procent) zijn emissies vanuit verkeers- en vervoersactiviteiten de grootste bron, bijvoorbeeld door slijtage van remmen en banden van voertuigen of vervuiling door scheepvaart.
Ook het rioolstelsel zelf draagt bij, via regenwaterriolen en overstorten (RWA).
