KWR en Rijkswaterstaat starten in 2026 een nieuw monitoringsproject bij twintig Nederlandse rioolwaterzuiveringsinstallaties (rwzi’s). Dit project in opdracht van IenW draait om innovatieve monitoring van waterkwaliteit.
Monitoring waterkwaliteit
Met dit onderzoek van het binnenkomende afvalwater (influent) en het gezuiverde, uitgaande water (effluent) willen partijen inzicht krijgen in de stoffen die via RWZI-lozingen het oppervlaktewater beïnvloeden. De resultaten leveren belangrijke kennis op voor RWZI-beheer, waterkwaliteitsbeheer, beleid en de implementatie van nieuwe Europese regelgeving.
KWR en Rijkswaterstaat (RWS) werken al alnger samen op het gebied van chemische monitoring. Onder andere bij HPLC-UV monitoring, Non Target screening met Hoge Resolutie Massaspectrometrie en data-analyse.
De in het effluent aanwezige stoffen kunnen ook de kwaliteit van het oppervlaktewater beïnvloeden. Maar er bestaat nog geen volledige inventarisatie van omdat de RWZI’s effluent van zowel industrieel als huishoudelijk afvalwater ontvangen.
EU Richtlijn
Met de herziening van de EU Richtlijn Stedelijk Afvalwater komen er nieuwe eisen voor RWZI’s met betrekking tot stikstof (N) en fosfor (P). Maar ze moeten ook wat met de verwijdering van microverontreinigingen. In Nederland wordt gewerkt aan de implementatie van deze richtlijn in wet- en regelgeving, onder regie van het ministerie van Infrastructuur en Water.
Een onderdeel van de nieuwe regelgeving betreft de Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid (UPV). Dit betekent dat producenten uit de cosmetische en farmaceutische sector bijdragen aan de kosten van extra zuiveringsstappen om microverontreiningen uit afvalwater te verwijderen. Een overzicht van potentieel milieuschadelijke stoffen in RWZI’s en geloosd water vereist een bredere screening van influent en effluent water van RWZI’s.
Onderzoek influent en effluent
Voor inventarisatie van de stoffen in het afvalwater bekijken de onderzoekers zowel influent als effluent van in totaal twintig waterzuiveringsinstallaties verspreid over Nederland. En dat gedurende ongeveer anderhalf jaar. In deze periode nemen RWZI-beheerders drie keer monsters: in de zomer van 2026, in het najaar van 2026 en in het voorjaar van 2027. In totaal onderzoeken ze dan circa 200 monsters voor het grootste deel gebeurt dat bij KWR.
De monsters in het voor- en najaar worden genomen in een relatief droge en relatief natte periode. In de zomer gaat het om monsters in een droge periode.
De analyses betreffen doelstofanalyses (concentraties van gidsstoffen) en suspect en non-target-screening (NTS). Daarbij worden alleen de signalen gebaseerd op overeenkomsten met één of meerdere stofbibliotheken betrokken.
De gegevens uit dit project dienen niet alleen IenW, Rijkswaterstaat en KWR maar ook nationaal en internationaal onderzoek en beleid. Maar ook de implementatie van de Richtlijn Stedelijk Afvalwater inclusief de Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid vinden er baat bij.
Rijkswaterstaat en KWR werken ook samen in het internationale Norman-netwerk. Daar bestaat veel belangstelling voor grootschalige en systematische monitoringgegevens van afvalwater en oppervlaktewater.
