Op 4 juni 2026 organiseerde Heliview in Veghel bij de Krachtvoerfabriek de jaarlijkse Atex & Process Safety. De bomvolle zaal toonde dat zelfs 20 jaar na de invoering van de Atex-wet- en regelgeving het onderwerp nog volop in de belangstelling staat. Want Arboveiligheid en Process Safety moet je elk vanuit een andere hoek benaderen.
Lessons learned
Arboveiligheid gaat over mensen. Atex gaat over de arbeidsmiddelen dus alle machines, installaties, apparaten, gereedschappen en transportmiddelen die op de werkplek worden gebruikt om werk uit te voeren.
Henk Jan Manuel van RIVM liet er ook geen twijfel over bestaan. Gezien zijn opsomming vanaf 1916 tot nu van allerlei explosies valt er nog steeds veel te leren uit de historie.
Maar goed: er vindt incidentenmonitoring plaats. Alleen blijkt er ‘niets generalistisch uit te destilleren want de incidenten laten zich lastig vergelijken. En er gaan steeds weer andere dingen fout, we blijven ‘haast’ hebben en al die informatie valt ook niet makkelijk op te slaan in je hoofd.’ Dus Atex draait om arbeidsmiddelen maar de mens moet er mee leren omgaan.
En ja preventieve maatregelen helpen en het volgen van planning &procedures natuurlijk ook. ‘Zorg in ieder geval dat je de process safety fundamentals op orde hebt.’
Follow the rules
Een waarschuwing die ook een van de volgende sprekers, Ruben Stolk van BP meegaf. Daarnaast moet je een veilige cultuur bouwen waarin mensen onveilige situaties durven aan te geven. ‘Veiligheid is namelijk niet praktisch getuige de situaties waarin toch net die ene afsluiter blijft openstaan …’
Maar op de werkvloer implementeren, blijft ook bij hen een uitdaging. Bij BP nemen ze aan de hand van de risicomatrix met alle betrokkenen de scenario’s door. In de kantine kan er nog over gediscussieerd, op het werk moet voor iedereen gelden: follow the rules en finish wat you started.
Waterstof door aardgasleiding
Arno Oosterhof van Gasunie vertelde over de uitdagingen van uit 1963 daterende assets. Het transmission Operating System werkt met drukken van 40-80 bar en er ligt zo’n 17.000 km in Nederland en Noord-Duitsland. Uit berekeningen weet deze adviseur assetmanagement de risico’s van externe veiligheid bij de ondergrondse leidingen.
Voor de waterstofplant (H) die in 2035 opent op Maasvlakte II kunnen ze 70 procent van de al liggende ringstructuur van aardgasleidingen gebruiken. Daarbij rekening houdend met de molecuulgrootte van H, drukverschillen en de lagere ontstekingstemperatuur.
Er moet een nieuwe QRA komen want bij een bestaand scheurtje zorgt waterstof dat het tien keer harder groeit dan bij aardgas zou gebeuren.
Inspectie gebeurt met MFL-pigging voor de wanddikte en EMAT om de lansen te controleren. ‘Niets is onmogelijk maar het vraagt wel aandacht.’
Suikersilo opruimen
Bij het opruimen van een silo bij Cosun gingen ze niet over een nacht ijs. HSE-expert bij Cosun René de Bie trok samen op met Fokko van de Koppel, expert Atex bij EXsupplies. ‘De operator doet het al 20 jaar zo en ziet minder gevaar.’
Maar daar dachten de experts na een incident in 2023 toch anders over. Dus moest er een andere manier van werken komen. Een robot bracht een gedeeltelijke oplossing maar op sommige plaatsen is de suiker te hard en de bodem te schuin. Dus moet het daar eigenlijk handmatig maar de fysieke belasting daarvan bleek te hoog. Met behulp van testen namen ze alle mogelijke werkzaamheden door waarin mechanische ondersteuning nodig was. Daarin namen ze ook eventuele dezonering mee. De NTA 7914 beschrijft namelijk maatregelen voor het tijdelijk gebruik van arbeidsmiddelen in gevarenzones. Een belangrijke maatregel om in gevarenzones normale arbeidsmiddelen te kunnen gebruiken, is het zogenaamde dezoneren. Dezoneren betekent dat de gevarenzone tijdelijk wordt opgeheven.
Belangrijke lessen die beide mannen trekken: veel brainstormen met een projectgroep waarvan elk lid eigen bewijs aanlevert voor eventuele mogelijkheden.
Overigens worden nieuwe silo’s inmiddels van af het begin zo ontworpen dat er betere condities voor opruimwerkzaamheden worden geschapen.
