Installaties worden steeds verder geautomatiseerd, sensoren leveren meer procesdata en bedrijven zoeken continu naar manieren om energie en grondstoffen efficiënter te gebruiken. De operator blijft daarbij een belangrijke schakel. Hij of zij moet niet alleen een installatie kunnen bedienen, maar ook processen begrijpen, afwijkingen herkennen en samenwerken met onderhoud en techniek.
Het vak van operator
Het traditionele beeld van de operator als iemand die vooral machines bedient en controleert, verandert. Procesinzicht wordt steeds belangrijker. De operator verschuift steeds meer van signaleren naar analyseren. De technische dienst blijft verantwoordelijk voor complex onderhoud maar goede informatie vanuit operations kan een diagnose versnellen.
Ook verduurzaming speelt een grotere rol. Energieverbruik, grondstoffen, afvalstromen en rendement krijgen meer aandacht. Operators zitten dicht op het proces en beïnvloeden daardoor dagelijks het resultaat.
Bredere blik
We vroegen Pascal van Bel van Procestechniek.nl naar hun oplossing van de operatorschaarste.
“Dat ligt voor een deel bij werkgevers die verder kijken dan het ideale cv. Interne opleidingen, VAPRO-trajecten en een goede inwerkperiode kunnen de kandidatenpool vergroten. Ook snelheid in het wervingsproces is belangrijk. Want goede operators krijgen vaak meerdere baanmogelijkheden tegelijk en wachten niet drie weken op een vervolggesprek.”
VAPRO-diploma of praktijkervaring
Een vakopleiding biedt aantoonbare theoretische kennis maar zegt niet alles over de praktische vaardigheden van een kandidaat. Van Bel dicht het VAPRO-diploma absoluut waarde toe. “Het geeft een werkgever zekerheid over theoretische kennis van onder andere procesvoering, veiligheid en meet- en regeltechniek.”
Hij vervolgt: “Voor sommige functies blijft een diploma een harde eis. In andere gevallen kan praktijkervaring zwaar meewegen maar denk ook een aan een combinatie van beide. Als mooie tussenweg kun je een ervaren medewerker aannemen en hem vervolgens de mogelijkheid geven alsnog een VAPRO-opleiding te volgen.”
Vergrijzing
Naast de actuele krapte speelt de uitstroom van ervaren vakmensen mee. Daarmee verdwijnt niet alleen capaciteit maar ook praktijkkennis die moeilijk volledig in procedures en handleidingen is vast te leggen. “Een ervaren operator hoort soms aan een installatie dat iets anders loopt dan normaal. Die kennis staat nergens in een handleiding. Wanneer zo iemand na dertig of veertig jaar vertrekt zonder zijn kennis over te dragen, verlies je meer dan één medewerker.”
Kennisoverdracht moet daarom al vóór het pensioen onderdeel zijn van de bedrijfsvoering. Ervaren operators kunnen bijvoorbeeld een mentorrol krijgen en hun kennis delen met jongere collega’s en zij-instromers.
Niet zoeken naar het perfecte cv
Volgens Van Bel ligt een belangrijke oplossing voor de arbeidsmarktkrapte in een bredere manier van werven. Werkgevers moeten onderscheid maken tussen kennis die iemand direct nodig heeft en vaardigheden die later kunnen worden aangeleerd. “Wij zien dat het beter werkt om eerst vast te stellen welke kennis iemand op zijn eerste werkdag echt nodig heeft en welke vaardigheden hij/zij binnen enkele maanden kan aanleren.”
Wie breder kijkt naar technische en productie-ervaring, investeert in opleiding en begeleiding en snel schakelt in het sollicitatieproces, vergroot de kans om geschikt personeel te vinden.
Voor werkgevers betekent dit dat niet iedere kandidaat op dag één aan alle eisen hoeft te voldoen. Wie investeert in opleiding, begeleiding en kennisoverdracht, kan de beschikbare arbeidsmarkt aanzienlijk verbreden.
In PompNL nr. 4 2026 vind je het uitgebreide verhaal.
