De Belgische Tijd meldt dat Vlaanderen zijn energie-intensieve industriebedrijven relatief veel steun geeft voor hun elektriciteitsfactuur. Nederland lijkt weer het braafste jongetje van de klas.
Elektriciteitsfactuur
Uit een uitgaventoets die Vlaams Parlementslid Eva Platteau (Groen) opvroeg bij minister-president Matthias Diependaele (N-VA) blijkt dat bedrijven daar dubbel zo veel ontvangen als collega’s in Frankrijk en Nederland en zo’n zes keer zo veel als in bijvoorbeeld Wallonië of Italië.
De steun die de Vlaamse overheid uitgaf aan energie-intensieve industriebedrijven steeg van 36 miljoen euro in 2019 naar 270 miljoen vorig jaar. Groen hekelt dat de miljoenen onvoldoende gekoppeld zijn aan klimaatinspanningen. ‘Zonder steun verliezen Vlaamse bedrijven terrein tegenover buitenlandse concurrenten’, reageert Diependaele.
De studie waar Groen aan refereert, draaide specifiek om ‘compensatie indirecte emissiekosten’ (CIE). Veel Europese lidstaten geven die om hun industrie te compenseren voor de hogere elektriciteitsfactuur. De laatste wordt opgedreven doordat elektriciteitsproducenten de kosten van de CO2-uitstootrechten die ze moeten opkopen, doorrekenen. Op die manier betalen sommige industriebedrijven soms twee keer voor rechten uit het Europese emissiehandelsysteem (ETS). De ene keer voor de eigen uitstootrechten, de andere keer voor die van de elektriciteitsproducenten.
Energiekorting
Vanaf volgend jaar komt er naar verwachting nog 80 miljoen euro bij omdat Vlaanderen de energiekorting van de federale overheid overneemt en in CIE laat vloeien.
Het steekt Groen vooral dat ‘de Vlaamse regering het blijkbaar vanzelfsprekend vindt dat fossiele reuzen nog klimaatsubsidies krijgen. Dat terwijl Nederland grote gas- en oliebedrijven heeft uitgesloten.’
Overigens bedraagt het totale budget in Vlaanderen veel minder dan in Frankrijk of Duitsland gezien de grootte van het land. In 2024 deelden de Fransen 900 miljoen euro uit, de Duitsers 2,4 miljard, en Vlaanderen 250 miljoen. De vergelijking voor dat jaar leert evenwel dat industriebedrijven in relatieve termen nergens meer steun kregen dan in Vlaanderen. Gemiddeld kreeg elke ontvanger 6,2 miljoen euro in Vlaanderen. Dat is dubbel zoveel als in Frankrijk en Nederland (elk 3,1 miljoen euro) en zo’n zes keer meer dan in Wallonië (1,1 miljoen) en zelfs negen keer meer dan in Italië (0,7 miljoen).
ArcelorMittal
De Tijd noemt in Vlaanderen ArcelorMittal de grootste slokop en zag dat de Gentse staalfabriek in 2024 bijna 49 miljoen euro kreeg. Daarna volgen de zinkgroep Nyrstar en Inovyn, dat deel uitmaakt van de Britse chemiereus Ineos, met elk ruim 30 miljoen euro steun. Het Limburgse Vynova (26 miljoen) en de Antwerpse olieraffinaderijen (22,5 miljoen) vervolledigen de top vijf.
Platteau hekelt de CIE zelf niet maar wel de afgezwakte voorwaarde dat bedrijven in ruil voor compensatie klimaatplannen moeten opstellen. ‘Landen als Nederland en Finland verplichten hun bedrijven er ook toe minstens de helft van de steun te besteden aan investeringen die hun uitstoot reduceren. In Vlaanderen krijgen bedrijven een platte subsidie zonder grote verplichtingen.’
De uitgaventoets stelt bovendien de vraag of de CIE helpt voorkomen dat bedrijven hun productie naar buiten de EU verplaatsen. Dit omdat daar soepelere klimaatregels gelden.
Het kabinet van minister van Economie Diependaele reageert dat de voorwaarde rond klimaatplannen is geschrapt, omdat Europa al een verregaande klimaatrapportering vraagt. Daarnaast zegt het kabinet geen probleem te hebben met de steun voor raffinaderijen, die ‘een belangrijke rol in de industriële clusters’ spelen. ‘De compensatie is een Europees toegelaten instrument met objectieve regels en plafonds om de internationale concurrentiepositie van onze sterk geconcentreerde energie-intensieve industrie te beschermen’, zegt Diependaele.
