Op de woensdag van AquaNederland vond traditiegetrouw de Capwat-bijeenkomst van Deltares plaats op Next Level in de Evenementenhal in Gorinchem plaats. Zo’n 150 professionals die zich bezighouden met afvalwatertransport komen naar de presentaties om praktijksituaties te bediscussiëren en te netwerken.
Afvalwatertransport
Bij afwezigheid van Yoeri Eijkelhof (TU Delft) nam Femke Verhaart de honneurs waar om over zijn onderzoek van Transities in afvalwatertransport bij Waterschap Zuiderzeeland te vertellen. Het vierjarig onderzoek Urban Drainage kijkt naar a)volstaan de huidige ontwerpregels nog, b) loopt de bedrijfszekerheid een risico en c) moet ontwerp, beheer of sturing anders? Komen pompstoringen bijvoorbeeld door het neerslagpatroon? Voorlopige resultaten luiden dat er inderdaad meer pompstoringen bij neerslag komen en dat Yoeri nu nog over te weinig data beschikt om iets te zeggen over het effect van een langdurige, droge periode. Dus ook hier een oproep om meer data ter beschikking te stellen.
Learning Community Motordrive Systems
Maarten Groenen, als Typha-Advies adviseur van waterschappen en gemeenten vertelde over de Learning Community Motordrive Systems. Eerder onderzoek van Capwat toonde aan dat veel rioolgemalen 30 tot 50 procent meer energie verbruiken dan nodig is. Groenen vult aan dat vooral in de koude winter van 23-24 lag het stroomverbruik behoorlijk hoger lag. En de infrastructuur loopt tegen zijn grenzen aan dus er moet wat gebeuren.
Zoals bij gemaal Anklaar in Apeldoorn. Hier werkt Xylem met een aantal partners aan optimalisatie. Zo voorzagen ze 4 X NP3301 (55kW), is het nu FO-gestuurd, kwamen er twee elektrische afsluiters van respectievelijk 500 en 800 mm met twee bijbehorende persleidingen en bouwden ze een nieuwe schakelruimte met paneel en frequentie-omvormers. Dat resulteerde in een besparing van 25 procent op het energieverbruik.
Kortom, er valt nog heel wat te leren.
Brabantse Delta
Sweco deelde nog een energiebesparingsproject bij de gemalen van Brabantse Delta. Na quick scan van alle gemalen en het besparingspotentieel bij transport, zuiveren en slibverwerking vonden er interviews plaats bij de grootste gebruikers. Zo ontstond een stoplicht waarbij rood staat voor hoog besparingspotentieel en dus prioriteit geven aan studie naar haalbare maatregelen. Oranje geeft een gemiddeld besparingspotentieel weer wat gelijk staat aan haalbaarheid bij een slimme en doelgerichte investering. Groen kent weinig besparingspotentieel en maatregelen nemen, helpt alleen op het moment van renovatie.
Digital twin
Christian van Nieuwenhuizen en Kelbij Star, beiden van Deltares onderzochten samen met stagiair Floris-Jan Verhoek een digital twin. Daaruit rolde de Digital Twin Beta loop. Met allerlei data en simulaties kun je daarmee afwijkingen vroegtijdig detecteren, storingen voorkomen en onderhoud slimmer planner.
Vervolgens had de werkgroep Capwat COP na onderzoek bij Waterschap Amstel Gooi en Vecht nog een aanbevelingen: we moeten aan de slag!
Natuurlijk begint dat bij het aanleggen van een database (Scada, kWh, neerslag etc.) en het aanmaken van een rekenmodule (m3, kWh & draaiuren per dag en/of per week).
Vergelijk vervolgens m3, kWh, draaiuren en ratio’s per week, maand, kwartaal en jaar. Gebruik uniforme tag-namen vanuit PLC’s & besturingskaarten en pas eenvoudige besturingskaarten aan (ook tags P1=aan/uit en P2=aan/uit etc.) Als laatste los knelpunten samen op. Van de pomptechnicus, de meet- & regelexpert, de PLC-deskundige en vanuit onderhoud en rioolbeheerder.
Geur
Een ander belangrijk aandachtspunt betreft geur en hoe daar vat op te krijgen. Want dit ongewilde bijproduct van afvalwatertransport beschreef Steven Marijnissen, waterketentechnoloog bij Waterschap Brabantse Delta als de ondergrondse H2S-brouwerij.
Hij gaf een toelichting op deze zogenaamde luchtbel-paradox: ‘de hydrauliek brengt lucht, de biofilm maakt het gas. Want waarom niet dat onderwerp op de agenda zetten bij de betrokkenen die al aan tafel zitten.
Er vond al een pilot plaats in Bergen op Zoom in 2024 waar onder de werknaam Azzurro met vervanging van de gaswasser en kompostfilters. En pilot Luper op persstation Moerdijk draaide om ozon/UV
Lessons learned
De hele morgen draaide het om van elkaar te leren. Dat blijkt soms nog niet mee te vallen want de zaal bleef wat tam en onthield zich veelal van commentaar. Misschien is het in kleine kring makkelijker te delen?
Vanuit het kennis- en ontwikkelprogramma PAT (Professioneel Afvalwatertransport) ontving Bas Peeters (bestuurder van Waterschap de Dommel) nog de incidentrapportage over 2025. Een mooi uitgangspunt voor lessons learned.
