Gebruikers kunnen nog veel besparingen behalen met een juiste pompselectie en de keuze van de juiste aandrijving. Voor efficiencyverbetering van het pompsysteem stappen fabrikanten meer en meer over naar IE4/IE5- motoren. Bij die afweging spelen het belastingprofiel van de pomp en de variatie van het werkpunt over de tijd gezien een rol. Naarmate de variatie in het werkpunt toeneemt, biedt toepassing van een frequentieomvormer met een hoogrendement motor meer voordelen. Daarbij speelt het aantal draaiuren ook een belangrijke rol.
Maar niet alleen de aandrijving levert een belangrijke bijdrage aan energiebesparing. Het hydraulische rendement van de pomp speelt een net zo grote of zelfs grotere rol. Meer dan 80 procent van alle pompen blijkt namelijk te groot gedimensioneerd voor de toepassing waarin zij draaien. Elke schakel in het aanschafproces bouwt zijn eigen marge in bovenop de capaciteit die de opdrachtgever noemt.
Margepercentages van +tien tot +15 procent gaan door voor ‘normaal’. Niemand wil een te kleine pomp maar overdimensionering maakt dat de capaciteit nooit voor de volle 100 procent wordt benut. Behalve de onnodig hoge aanschafprijs kost dat extra energie. En laten die energiekosten nou net het overgrote deel van de totale levensduurkosten uitmaken. Afhankelijk van de pompgrootte gaat tot circa 80 procent van de totale kosten gedurende de levenscyclus van de pomp op aan kosten voor energie
Met het belastingprofiel van een pomp in de hand valt een optimale pompselectie te maken. Het punt waar het werkpunt van de pomp het hoogste hydraulische rendement geeft, heet het Best Efficiency Point (BEP). Het laat zich raden dat een pomp ‘het lekkerste in zijn vel’ zit op of zo dicht mogelijk bij het BEP. Zonder een optimale pompselectie of een te ambitieuze leidingberekening betekent dat het werkelijke werkpunt verder bij het BEP vandaan ligt. Dit gaat ten koste van rendement en levensduur. Het exact afstemmen van de pomp op de vraag van het proces impliceert een aanzienlijk minder zware belasting van mechanische componenten als lagers, mechanische asafdichting en waaier.
Na bepaling van de optimale pompselectie kan de gebruiker nog een toerenregeling overwegen. Hiermee kan hij/zij het werkpunt van de pomp afstemmen op de vraag uit het systeem of van het proces. Bedenk dan ook wat en hoe je wilt regelen.
Overigens, wanneer er sprake is van constante afname van debiet en druk, volstaat het om de pomp en motor op één werkpunt te dimensioneren. Een frequentieomvormer geeft dan geen toegevoegde waarde.
De gebruiker aan zet
Na dit verhaal besef je hopelijk als gebruiker dat met pompen veel energie te besparen valt. Hoe minder tussenpersonen hoe minder marge ze inbouwen maar alertheid blijft altijd geboden. Bovendien helpen de hoge energieprijzen. In de TCO beoordeling wegen de energiekosten daardoor veel zwaarder dan de aanschafprijs.
Bert Den Hollander, engineer bij KSB Nederland.
