Uit de praktijk

Het aansturen van rioolgemalen behoeft niet altijd een communicatiesysteem. Dat kan ook plaatsvinden door per pompput het waterniveau te meten. Dat toont het systeem ACS-Watermanagement. Volgens de fabrikant een goedkoper en vaak ook effectiever alternatief.

De besturing van een rioolstelsel werkt vaak op basis van een elektronisch communicatiesysteem dat alle sensoren, pompen en besturingsinstallaties met elkaar verbindt. Op een zeker moment dacht Ad van Rijsbergen: ‘Dat moet eenvoudiger kunnen.’ Van Rijsbergen werkt als projectmanager bij VerAutomation. Hij houdt zich daar bezig met de ontwikkeling en implementatie van ACS-Watermanagement.

Waterstand

Van Rijsbergen: “ACS-Watermanagement werkt op basis van communicatie tussen rioolgemalen via de waterstand. Voor het functioneren ervan gebruiken we niveaumeters op basis van radar in de pompputten en drukmeters in de hoofdleiding. De niveaumeters bepalen hoeveel water er uit de putten gepompt moet worden. Het moment waarop dit gebeurt, hangt niet alleen af van het bereiken van een vastgesteld waterniveau. Daarbij speelt ook de druk in de hoofdleiding een rol. Die druk gebruiken we om te zorgen dat de pomp in het optimale punt van zijn curve gaat pompen. Daardoor kun je de pomp energiezuiniger inzetten. De pomp gaat overigens sowieso draaien als het maximale waterniveau in de pompput bereikt wordt. Dat is bij dit systeem niet anders dan wat gebruikelijk is.”

Rioolgemalen besturen met niveaumeting

 

Communiceren via druk

Pompen die op diverse plaatsen in een rioolstelsel staan, communiceren als het ware via de druk die heerst in de hoofdleiding waar zij op afvoeren. Dat vereist geen apart communicatiesysteem. Bovendien wordt het systeem opgebouwd uit standaardelementen. Kostentechnisch gezien voordelig.

De besturingssoftware met de instellingen van de parameters zit in een apart paneel. Dat kan worden gecombineerd n met bestaande frequentieregelaars. Dit betekent dat bij de vervanging van een frequentieregelaar het paneel simpelweg overgaat van het oude naar het nieuwe exemplaar.

Van Rijsbergen: “Dat maakt ACS-Watermanagement tot een relatief goedkoop systeem. Het systeem is toepasbaar bij pompputten met één pomp maar ook bij eindgemalen met meerdere pompen.”

 

Sediment en overload

ACS-Watermanagement kent meer functies dan het aan- en uitzetten van de pomp. De pomp start met een boost waardoor sediment in de persleiding loskomt en kan worden meegevoerd. Vervolgens regelt ACS-Watermanagement de pomp naar het optimale punt in de curve. Op basis van variaties in toerental en stroomgebruik detecteert het systeem of de pomp vervuild aan het raken is met vaste delen. Door de waaier terug te laten draaien, wordt de vervuiling losgemaakt en weggepompt.

Een andere functie is het leegpompen van de put tot het laagst mogelijke niveau. Hierdoor ontstaat extra opslagcapaciteit in het rioolstelsel. Aansturing gebeurt op basis van de weersverwachting, bijvoorbeeld bij veel verwachte regen.

Efficiënter

Volgens Van Rijsbergen levert het systeem een energiebesparing op tot 30 procent in vergelijking met andere oplossingen. “Daarnaast creëren we door een betere regeling van het waterniveau in de pompput en de leidingen een grotere capaciteit. Dat draagt bij aan waterberging. Een ander voordeel is dat rwzi’s efficiënter kunnen werken doordat er minder pieken in de aanvoer van rioolwater zijn. Het water stroomt dankzij ACS-Watermanagement gelijkmatiger door de leidingen.”

Het systeem is toepasbaar bij riool- en gemaalpompen van alle fabrikanten. Het kan in zowel nieuwe als bestaande gemalen en pompputten worden geïnstalleerd. Daarvoor is maar een beperkte aanpassing aan de hardware in besturingskasten nodig.

Venray

ACS-Watermanagement is inmiddels in een paar rioolstelsels geïmplementeerd. Zo staat er sinds begin dit jaar een rioolgemaal op het terrein van het milieustation van de gemeente Venray, legt Rien van Engelenburg uit. Hij werkt als beheerder van het riool- en afvalwaterstelsel van deze gemeente.

“Dit gemaal was aan renovatie toe. Dat wilden we op een duurzame manier aanpakken, dus besteedden we bij het ontwerp aandacht aan een duurzame aanpak zoals energiebesparing. Het gemaal verwerkt hemelwater van een verhard oppervlak van zo’n 900 vierkante meter. De pomp van het gemaal heeft een capaciteit van 17 kubieke meter per uur.”

Van Engelenburg is tevreden over de werking van ACS-Watermanagement. “De selectie van het aan- en uitschakelen van de pomp is een stuk beter. We realiseren daardoor een energiebesparing van de pomp van 28 procent. Daarnaast vielen de kosten van het systeem mee, onder andere doordat het gebruik maakt van standaardcomponenten.”

Leiden

Sinds iets meer dan twee jaar functioneert ACS-Watermanagement ook in combinatie met een systeem van veertien rioolgemalen in de gemeente Leiden, vertelt Van Rijsbergen. “De beheerder geeft aan dat dit systeem beter functioneert sinds ons systeem er wordt gebruikt. Vroeger kwamen daar regelmatig storingen voor maar dat is aanzienlijk teruggebracht. Daardoor is er nu sprake van voorspelbaar onderhoud in plaats van het voortdurend oplossen van storingen.”

Het systeem in Leiden wordt gemonitord met behulp van het Aquaview-systeem van Xylem. Dat staat de aansturing via ACS-Watermanagement in het geheel niet in de weg.

Alternatief

Al met al heeft VerAutomation met zijn nieuwe besturingssysteem een interessant alternatief in handen voor meer traditionele systemen voor het besturen van rioolpompen en -stelsels. Daarmee hebben gemeenten en waterschappen ruimere mogelijkheden als ze voor de keuze voor een nieuw besturingssysteem staan.

Rioolgemalen besturen met niveaumeting

Kantelbare besturingskast

VerAutomation biedt een innovatieve besturingskast voor rioolpompen aan. De complete kast is door middel van scharnieren bevestigd op een betonnen sokkel. Dit maakt het mogelijk om de kast naar achteren te kantelen, legt Ad van Rijsbergen uit. “Daardoor zijn de installaties in de kast makkelijker te bereiken. De monteur hoeft niet zover voorover te bukken. Dit kost uiteraard iets meer maar op het vlak van arbeidsomstandigheden zijn er natuurlijk voordelen.” Deze is inmiddels toegepast bij de rioolpomp van het milieustation van de gemeente Venray.